(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 297

॥ శ్రీః ॥
3.297. అధ్యాయః 297
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
కదాచన నారదనిర్దిష్టేసత్యవతో మృతిదివసే సావిత్ర్యా పరశుహస్తస్య వనంగచ్ఛతో భర్తురనుగమనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మార్కండేయ ఉవాచ। 3-297-0x(2755)(27340)
తతః కాలే బహుతిథే వ్యతిక్రాంతే కదాచన।
ప్రాప్తః స కాలో మర్వ్యం యత్రసత్యవతా నృప ॥ 3-297-1(27341)
గణయంత్యాశ్చ సావిత్ర్యా దివసదివసే గతే।
యద్వాక్యం నారదేనోక్తం వర్తతే హృది నిత్యశః ॥ 3-297-2(27342)
చతుర్థేఽహని మర్తవ్యమితి సంచింత్య భామినీ।
వ్రతం త్రిరాత్రముద్దిశ్య దివారాత్రం స్థితాఽభవత్ ॥ 3-297-3(27343)
`త్రయోదశ్యాం చోపవాసం ప్రతిపత్సు చ పారణం।
ఆయుష్యం వర్ధతే భర్తుర్వ్రతేనాని భారత' ॥ 3-297-4(27344)
తం శ్రుత్వా రకనియమం తస్యా భృశం దుఃఖాన్వితో నృపః।
ఉత్థాయ వాక్యం సావిత్రీమబ్రవీత్పరిసాంత్వయన్ ॥ 3-297-5(27345)
అతితీవ్రోఽయమారంభస్త్వయాఽఽరబ్ధో నృపాత్మజే।
తిసృణాం వసతీనాం హి స్తానం పరమదుశ్చరం ॥ 3-297-6(27346)
సావిత్ర్యువాచ। 3-297-7x(2756)
న కార్యస్తాత సంతాపః పారయిష్యాంయహం వ్రతం।
వ్యసంసాయకృతం హీదం వ్యవసాయశ్చ కారణం ॥ 3-297-7(27347)
ద్యుమత్సేన ఉవాచ। 3-297-8x(2757)
వ్రతం భింధీతి వక్తుం త్వాం నాస్మి శక్తః కథంచన।
పారయస్వేతి వచనం యుక్తమస్మద్విధో వదేత్ ॥ 3-297-8(27348)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-297-9x(2758)
ఏవముక్త్వా ద్యుమత్సేనో విరరామ మహామనాః।
తిష్ఠంతీ చైవ సావిత్రీ కాంఠభూతేవ లక్ష్యతే ॥ 3-297-9(27349)
శ్వోభూతే భర్తృమరణే సావిత్ర్యా భరతర్షభ।
దుఃఖాన్వితాయాస్తిష్ఠంత్యాః సా రాత్రిర్వ్యత్యవర్తత ॥ 3-297-10(27350)
అద్య తద్దివసం చేతి హుత్వా దీప్తం హుతాశనం।
యుగమాత్రోదితే సూర్యేకృత్వా పౌర్వాఙ్ణికీః క్రియాః ॥ 3-297-11(27351)
`వ్రతం సమాప్యసావిత్రీ స్నాత్వా శుద్ధా యశస్వినీ'।
తతః సర్వాంద్విజాన్వృద్ధాఞ్శ్వశ్రూం శ్వశురమేవ చ।
అభివాద్యానుపూర్వ్యేణ ప్రాంజలిర్నియతా స్థితా ॥ 3-297-12(27352)
అవైధవ్యాశిషస్తే తు సావిత్ర్యర్థం హితాః శుభాః।
ఊచుస్తపస్వినః సర్వే తపోవననివాసినః ॥ 3-297-13(27353)
ఏవమస్త్వితి సావిత్రీ ధ్యానయోగపరాయణా।
మనసా తా గిరః సర్వాః ప్రత్యగృహ్ణాత్తపస్వినీ ॥ 3-297-14(27354)
తం కాలం తం ముహూర్తం చ ప్రతీక్షంతీ నృపాత్మజా।
యథోక్తం నారదవచశ్చింతయంతీ సుదుఃఖితా ॥ 3-297-15(27355)
తతస్తు శ్వశ్రూశ్వశురావూచతుస్తాం నృపాత్మజాం।
ఏకాంతమాస్థితాం వాక్యం ప్రీత్యా భరతసత్తమ ॥ 3-297-16(27356)
వ్రతం యథోపదిష్టం తు తథా తత్పారితం త్వయా।
ఆహారకాలః సంప్రాప్తః క్రియతాం యదనంతరం ॥ 3-297-17(27357)
సావిత్ర్యువాచ। 3-297-18x(2759)
అస్తం గతే మయాఽఽదిత్యే భోక్తవ్యం కృతకామయా।
ఏష మే హృది సంకల్పః సమయశ్చ కృతో మయా ॥ 3-297-18(27358)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-297-19x(2760)
ఏవం సంభాషమాణాయాః సావిత్ర్యా భోజనం ప్రతి।
స్కంధే పరశుమాదాయ సత్యవాన్ప్రస్థితో వనం ॥ 3-297-19(27359)
సావిత్రీ త్వాహ భర్తారం నైకస్త్వం గంతుమర్హసి।
సహ త్వయా గమిష్యామి న హిత్వాం హాతుముత్సహే ॥ 3-297-20(27360)
సత్యవానువాచ। 3-297-21x(2761)
వనం న గతపూర్వం తే దుఃఖ పంథాశ్చ భామిని।
వ్రతోపవాసక్షామా చ కథం పద్భ్యాం గమిష్యసి ॥ 3-297-21(27361)
సావిత్ర్యువాచ। 3-297-22x(2762)
ఉపవాసాన్న మే గ్లానిర్నాస్తి చాపి పరిశ్రమః।
గమనే చ కృతోత్సాహాం ప్రతిషేద్ధుం న మాఽర్హసి ॥ 3-297-22(27362)
సత్యవానువాచ। 3-297-23x(2763)
యది తే గమనోత్సాహః కరిష్యామి తవ ప్రయం।
మమ త్వామంత్రయ గురూన్న మాం దోషః స్పృశేదయం ॥ 3-297-23(27363)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-297-24x(2764)
సాఽభివాద్యాబ్రవీచ్ఛ్వశ్రూం శ్వశురం చ మహావ్రతా।
అయం గచ్ఛతి మే భర్తా ఫలాహారో మహావనం ॥ 3-297-24(27364)
ఇచ్ఛేయమభ్యనుజ్ఞాతా ఆర్యయా శ్వశురేణ హ।
అనేన సహ నిర్గంతుం న మేఽద్య విరహః క్షమః ॥ 3-297-25(27365)
గుర్వగ్నిహోత్రార్తకృతేప్రస్థితశ్చ సుతస్తవ।
న నివార్యో నివార్యః స్యాదన్యథా ప్రస్థితో వనం ॥ 3-297-26(27366)
సంవత్సరః కించిదూనో న నిష్క్రాంతాఽహమాశ్రమాత్।
వనం కుసుమితం ద్రష్టుం పరం కౌతూహలం హి మే ॥ 3-297-27(27367)
ద్యుమత్సేన ఉవాచ। 3-297-28x(2765)
యదా ప్రభృతి సావిత్రీ పిత్రా దత్తా స్నాషు మమ।
నానయాఽభ్యర్థనాయుక్తముక్తపూర్వం స్మరాంయహం ॥ 3-297-28(27368)
తదేషా లభతాం కామం యథాభిలషితం వధూః।
అప్రమాదశ్చ కర్తవ్యః పుత్రి సత్యవతః పథి ॥ 3-297-29(27369)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-297-30x(2766)
ఉభాభ్యామభ్యనుజ్ఞాతా సా జగామ యశస్వినీ।
సహభర్త్రా హసంతీవ హృదయేన విదూయతా ॥ 3-297-30(27370)
సా వనాని విచిత్రాణి రమణీయాని సర్వశః।
మయూరగణజుష్టాని దదర్శ విపులేక్షణా ॥ 3-297-31(27371)
నదీః పుణ్యవహాశ్చైవ పుష్పితాంశ్చ నగోత్తమాన్।
సత్యవానాహ పశ్యేతి సావిత్రీం మధూరం వచః ॥ 3-297-32(27372)
నీరీక్షమాణా భర్తారం సర్వావస్థమనిందితా।
మృతమేవ హిం మేనే కాలే మునివచః స్మరన్ ॥ 3-297-33(27373)
అనువ్రజంతీ భర్తారం జగామ మృదుగామినీ।
ద్విధేవ హృదయం కృత్వా తం చ కాలమవేక్షతీ ॥ 3-297-34(27374)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి పతిబ్రతామాహాత్ంయపర్వణి సప్తనవత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 297 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-297-6 వసతీనాం స్థానం భోజనత్రయనిరోధః।
ఉపవసతీత్యాదౌ వసతేస్తాదర్థ్యదర్శనాత్ ॥
3-297-7 పారయిష్యామి సమాపయిష్యామి।
వ్యవసాయకృతముద్యోగకృతం ॥
3-297-11 రకయుగం హస్తచతుష్కం తావదుదితే ఉపరి యాతే ॥
3-297-33 సర్వావస్థమతంద్రితా ఇతి క. థ. పాఠః। స్మరన్నితి వ్యత్యయేన పుంస్త్వం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.